Home » Posts tagged 'Startups'

Tag Archives: Startups

Kennis krijgt Kracht

Iedereen is ondernemer

Leren door te ondernemen en leren ondernemen

Ik ga voor het Friesland College dit jaar een team van jonge studenten begeleiden in het opzetten van een bedrijf. Zoals wetenschappelijk is aangetoond dat jonge kinderen leren tijdens het spelen, weet ik zeker dat het Friesland College kan beamen dat studenten meer, beter en leuker leren door te ondernemen. Samen met de organisatie Jong Ondernemen van VNO-NCW is een programma opgezet waarin alle aspecten van het runnen van een bedrijf aan de orde komen: financiering, productontwikkeling, productie, verkoop, marketing, administratie, personeel, vergaderen(!), presenteren, enz. Externe begeleiders zijn bedoeld om met de studenten te sparren over de keuzes waar ze voor staan en de beslissingen die ze moeten nemen.

Het doel van dit programma is het leren van competenties, niet per se het opstarten van een levensvatbaar bedrijf alhoewel dat natuurlijk wel kan en gebeurt. Maar het leren ondernemen kan in deze tijd zeker geen kwaad.

Ondernemen als alternatief

Want meer dan de helft van de jongeren heeft tegenwoordig geen vaste baan maar een flexibel contract. En die trend lijkt onomkeerbaar door te zetten. Het zoeken naar werk vraagt dus meer dan ooit aandacht, tijd en inzet. Energie stoppen in het ontwikkelen van competenties en het uitbouwen van het netwerk. Want werk is er wel maar weinig nieuwe vaste banen.

Dit merken ook de werkzoekenden. Veel energie wordt gestopt in het zoeken naar vaste banen die er nauwelijks zijn. Uiteindelijk besluiten ook zij (soms met tegenzin want het is ze nooit geleerd) iets te gaan ondernemen en een bedrijf te starten. Vorig jaar zijn er maar liefst 50000 zzp’ers bijgekomen. En hoewel het grootste deel dit zal doen vanuit passie voor een mooi vak is een substantieel deel dit gaan doen vanuit het besef dat men iets moet gaan ondernemen om inkomen te verkrijgen.

Ondernemerschap

Iedereen kan zich voorstellen wat een onderneming is. Het bedrijf bied een product of dienst aan met als doel omzet en winst te halen. En een bestaan voor de ondernemer. De ondernemer is vaak een uitgesproken persoonlijkheid die het bedrijf heeft opgericht en/of grootgemaakt. In zijn boek ‘No B.S. Time Management For Entrepreneurs’ omschrijft Dan Kennedy ondernemerschap als ‘… the conversion of your knowledge, talent, guts etc. –through investment of your time- into  money’.

In dat laatste –geld verdienen- is de ene ondernemer uiteraard succesvoller dan de andere. Over het algemeen lijken zzp’ers het redelijk te doen.

Lukt het echter niet direct om je kennis, talenten, passie om te zetten in geld kun je altijd, tijdelijk of een deel van je tijd, je kennis en ervaring inzetten voor iets anders. Bijvoorbeeld het opdoen van ervaring in een nieuwe richting, branche of beroep. Of het bijdragen aan een maatschappelijk belang of doel en daarmee uiteraard ook weer aan het uitbouwen van je competenties, ervaring en netwerk.

Je moet iets ondernemen

Hoe je het ook wendt of keert, in welke omstandigheid dan ook, je moet iets ondernemen. Als student mag je ondernemen om te leren. Maar zie het vooral als een kans om te leren ondernemen. Want in de echte wereld zul je het straks hard nodig hebben. Als ondernemer met of zonder personeel moet je per definitie altijd iets ondernemen om ook na deze week, deze maand of dit jaar voor inkomen te zorgen. Als werknemer om te zorgen dat je je baan houdt na de versoepeling van het ontslagrecht. Maar ook door niet alleen aan eigen belang te denken maar je kennis en talent ook in te zetten voor een maatschappelijk doel. En tenslotte als werkzoekende door er voor te zorgen jouw kennis en talent in te zetten voor de maatschappij en daardoor interessant te blijven voor betaald werk, ook al zal dat hoogstwaarschijnlijk tijdelijk en flexibel zijn.

Iedereen is dus ondernemer

Iedereen moet iets ondernemen, iets aanpakken om kennis en talent of om te zetten in geld, of in te zetten voor een maatschappelijk doel en daarmee uiteraard ook weer je eigen ontwikkeling. Vandaar dat ik in zee ga met het Friesland College voor dit project.

 

Klik hier voor de column “Kiezen tussen Business Bootcamp of GTA V” waarin dit thema eerder werd behandeld.

Startups in een digitaal Europa

Van de Europese Commissie is een e-book verschenen met daarin visies over de toekomst en de betekenis van het digitale tijdperk voor Europa. Het boek ‘Digital Minds for a New Europe’ is samengesteld door de eerdere Eurocommissaris voor de Digitale Agenda, Neelie Kroes. Het bestaat uit 46 bijdragen van evenzoveel autoriteiten op het gebied van digitale thema’s.

Onderstaand een zeer globaal overzicht van de onderwerpen die behandeld worden. Zo kun je zien of er iets van je gading in staat wat interessant is om verder te lezen.  De onderwerpen zijn in zes categorieën verdeelt.

Visies op digitale wereld

Uiteraard behandelt het document een aantal brede visies over het belang van de digitalisering in z’n algemeenheid, het belang daarvan voor Europa, welke nieuwe mogelijkheden er ontstaan en hoe bijv. onderwijs en de maatschappij vorm krijgen in het digitale tijdperk.

Ontwikkeling van het Internet zelf

Er wordt gekeken naar de ontwikkeling van het Internet zelf als platform. Daarbij wordt gesproken over Internet of Things (ook wel Internet 4.0) of Internet of Everything. Ook wordt gekeken naar het bestuur over het Internet in de toekomst. Het internet zorgt voor connectiviteit of zelfs ‘total connectivity’. Er wordt gekeken naar de impact daarvan op de samenleving.

Overheid

In een Networked Society wordt ook de rol van de overheid anders. Te denken valt aan online overheidsdiensten, de impact van digitalisering op gezondheidszorg en uiteraard onderwijs. Het digitale tijdperk heeft ook invloed op (het vormen van) beleid. Regelgeving dient rekening te houden met een digitale samenleving. Straks spreken we over de e-overheid.

Smart Cities

Door de opkomst van Internet wordt er al lange tijd gesproken over Smart Cities. De ontwikkeling daarvan staat nog in de kinderschoenen. Te denken valt aan (het verbeteren van) transport, mobiliteit, gebruik van energie, ontwerp, bouw en inrichting van gebouwen (Rem Koolhaas), veilige en schone omgeving en interactieve landschappen (Daan Roosegaarde).

Digitale Technologieen en ontwikkelingen

De lijst is divers: cloud computing, high speed broadband, big data, mobile connectivity en cyber security. Digitalisering heeft invloed op allerlei terreinen: wetenschappelijk onderzoek, musea, het Human Brain Project (de hersenen worden digitaal in kaart gebracht), cognitieve systemen (bijvoorbeeld zelf rijdende auto’s) en de impact van e-commerce op wereldwijde handel. Ook op het menselijk aspect van de samenleving heeft digitalisering invloed: privacy, democratie, de maatschappij als geheel, toegang tot kennis, en onderwijs.

Innovatie, ondernemerschap en economie

De link naar ondernemerschap kan gelegd worden in de zin dat het bedrijfsleven behoefte heeft aan onderwijs dat naadloos aansluit aan aan dat wat bedrijven nodig hebben. Voor de groei van de economie is innovatie essentieël. Innovatie vindt plaats door disruptie van bestaande business modellen en processen. En de snelheid van disruptie neemt alleen maar toe dankzij digitalisering. Disruptie geeft vervolgens ruimte aan talloze digitale start-ups die weer een beter produkt kunnen leveren dan de bestaande bedrijven. Complete bedrijfstakken staan op de kop: bijv. overnachtingen (AirBnB) en taxi vervoer (Uber).

Connectiviteit geeft ook ruimte aan modellen die de deeleconomie stimuleren: “as dynamic sharing evolves, spectrum can be reused in smaller cells improving effectiveness a thousand times”. Met andere woorden: totale connectiviteit geeft de mogelijkheid op kleine schaal te organiseren waardoor middelen efficiënter kunnen worden gebruikt.

Plek Nederland binnen Europa

Nederland scoort hoog in Europa als het gaat om digitale startups. Activiteit op dit gebied scoort 6% hoger dan het europees gemiddelde. Hoog gekwalificeerd personeel in combinatie met de prioriteit die de overheid geeft aan ondernemerschap liggen hieraan ten grondslag. Hierover verscheen een artikel in Forbes.

Euromentors

Als het gaat om digitale startups staan we nog maar aan het begin. Euromentors is een nieuw initiatief vanuit Europa om een zakelijk mentor ecosysteem op te zetten voor digitale startups. Op die manier geeft Europa vorm aan het belang dat zij hecht aan digitale startups in het bijzonder. Euromentors helpt ideeën te genereren, biedt ondersteuning aan startups maar ook aan uitbreiding van activiteiten van al bestaande, kleine bedrijven. Kijk op de website voor meer informatie.

 

Auteurs: Bokova, Boni, Buhr, Busch, Castillo Vera, Celli, Cerf, Chambers, Chatterjee, Dentzel, Dijkgraaf, Donahue, Frackowiak, Furber, Gorenberg, Grech, Hed, Hoffman, Hoyer, Koolhaas, Kroes,  Lane-Fox, Lévy, Wei, Holl Lute, Markram, Meier, Mobed, Obermann, Pijbes, Ploss, Pollock, Puttnam, Van Rompuy, Roosegaarde, Schmidt, Schwab, Shields, Snabe, Sorrell, Terium, Van Thillo, Van Uffelen, Ben Verwaayen, Robert Verwaayen, Vῑke-Freiberga, Vogels

 

 

Eigenschappen van een ondernemende regio *

Op basis van een vijftal fases beschrijft Etzkowitz de ontwikkeling van Silicon Valley, vanaf haar ontstaan tot heden, met als doel aan te geven welke factoren bepalend zijn geweest voor het succes van Silicon Valley. Maar ook welke de voorwaarden zijn voor verder succes van Sillicon Valley in de toekomst. Mijn doel is deze eigenschappen als ‘instrumentarium’ op een rijtje te zetten om daarmee inzicht te krijgen welke aspecten een rol spelen in ondernemende regio’s in Nederland in het algemeen en die bij u in de buurt in het bijzonder.

Stanford University

Zeer bepalend voor het succes is de aanwezigheid van Stanford University geweest, met in haar genen het creëren en delen van wetenschappelijke kennis. Zij heeft als strategie een entrepreneurale universiteit te willen zijn en zich te verbinden met overheid en bedrijven.  Silicon Valley is daardoor gaan groeien en uiteindelijk een innovatie-hub geworden dat talent en technologie van buiten de regio aantrekt. Aspecten die daartoe hebben bijgedragen zijn:  zelf opgeleide academische ondernemers, mede door overheid gesteunde R&D, het aantrekken van venture capital, en het ontstaan van industrie die op haar beurt weer investeert in academisch onderzoek.

Silicon Valley (en elke andere kennis regio) heeft zich ontwikkeld langs de volgende 5 fases:

1 Ontstaan

Binnen Stanford University ontwikkelde zich regeneratieve kennis over het steeds weer afsplitsen en opbouwen van start-ups. Er ontstond een regionale innovatie cultuur met veel kleine bedrijven en onafhankelijke uitvinders. Maar ook belangrijk was de schaal van de toegezegde overheidsinvesteringen in R&D. Amerika kenmerkt zich door het bestaan van enkele zeer grote overheidsinstellingen die enorme geldbedragen in onderzoek steken. Nasa is daarvan een voorbeeld maar ook Defensie.

2 Samenvoeging

Het al bestaande proces van het genereren van start-ups wordt versneld door meer samenwerking tussen universiteit, overheid en bedrijven. Sociaal, intellectueel en financieel kapitaal worden samengevoegd om het proces te accelereren. Drijfveren worden: reputatie, vakmanschap en de wens nieuwe technologieën uit te vinden. De academische werkhouding, doorgaan totdat er een oplossing is gevonden voor een probleem, wordt gemeengoed. Er wordt niet gerust voordat een project wordt opgeleverd. Vandaag de dag vertaald dit zich bijvoorbeeld in Hackatons waarbij 48 uur achtereen wordt gewerkt om bijvoorbeeld een app te ontwikkelen.

3 Uitbreiding

Het ontstaan van nieuwe bedrijven bereikt een kritische massa. Er ontstaan diverse innovatie clusters (elk een interactieve groep van startende bedrijven) die groeien, terugvallen en soms weer opbloeien. Ervaren ondernemers begeleiden startende ondernemers. Kennis wordt op peil gehouden met de inbreng van geavanceerde academische kennis. Binnen de universiteit worden Technology Transfer afdelingen opgezet om de kennisstroom te sturen en verzilveren.

4 Uitbloei

Teruggang in een cluster wordt gecompenseerd door groei in een andere. Clusters maken gebruik van cross-overs tussen technologische gebieden. Silicon Valley wordt een plek waar ambitieuze ondernemers, nieuwe technologieën en ideeën naar toe stromen.

Er ontstaan ook krachten die de ontwikkeling van de regio ondermijnen: het op afstand houden van de overheid, geen sturing vanuit een centraal punt, ieder lijkt zijn gang te gaan.

5 Vernieuwing

Binnen het innovatieve ecosysteem wordt iedereen afhankelijk van elkaar: advocaten, accountants, head-hunters, venture capitalists, business angels en nieuwe ondernemers. Vernieuwing is noodzakelijk en kan volgens Etzkowitz op 2 manieren worden bereikt: 1) continue toestroom van nieuw ‘menselijk kapitaal’ vanuit de academische opleiding en 2) overheids- en bedrijfsinvesteringen in R&D. Vooral de overheid als ‘inkoper’ van kennis blijft belangrijk.

Tenslotte

Een op kennis gebaseerde economische ontwikkeling van een regio is afhankelijk van de inbreng van eigen onderzoek. Teveel afhankelijk zijn van externe bronnen van menselijk en intellectueel kapitaal kan het vermogen van de regio om zichzelf steeds te vernieuwen middels het voortbrengen van start-ups, ondermijnen. Volgens Etzkowitz is de sleutel voor een succesvolle ondernemende regio het voortbrengen van menselijk kapitaal en investeringen in R&D in een institutionele infrastructuur die zich kenmerkt door transparante academische grenzen tussen overheid, onderwijs en bedrijven. En de samenwerking tussen de 3 partijen kenmerkt zich door hoge mate van interactiviteit. Dit alles vraagt een visie die op langere termijn resultaat levert en blijft leveren.

 

*) Deze column is gebaseerd op het artikel “Silicon Valley at risk? Sustainability of a global innovation Icon”, Etzkowitz H., Social Science Information, December 2013 vol. 52 no. 4 515-538

Triple Helix op Twitter

Elke ochtend scroll ik door de twitterberichten van de personen, bedrijven en instellingen die ik volg op het gebied van Triple Helix, de 3 O’s, valorisatie, ofwel alles wat zich afspeelt op het raakvlak van overheid, onderwijs en onderzoek en ondernemingen.

Er gebeurt veel. Dit vakgebied is constant in ontwikkeling en dat vertaalt zich in vele interessante tweets met actuele informatie. Uiteraard een uitstekende manier om bij te blijven in het vakgebied. Om eens een overzicht te krijgen van wat er zich allemaal afspeelt, heb ik bij wijze van proef veel van de interessante onderwerpen van de afgelopen 14 dagen genoteerd. Deze wil ik graag met je delen.

Uiteraard is dit in vele opzichten een subjectieve selectie van onderwerpen. Allereerst kan ik niet iedereen volgen die er toe doet in het vakgebied. Ten tweede heb ik lang niet alles kunnen noteren omdat ik er per dag niet langer dan een half uur aan wil besteden. En ten derde is de bepaling van wat interessant  is, subjectief.

Maar het levert het volgend resultaat op:

Samenwerking universiteiten – bedrijven

  • TU/Eindhoven claimt succesvol te zijn in samenwerking met bedrijven
  • Universitair onderzoek moet anders georganiseerd volgens CTO’s van 11 grote bedrijven. Er wordt gesproken over ‘verkalkte’ universiteiten. Meer toepassingsgericht onderzoek, meer geld uit Europa. Maar ook: loskoppeling van onderwijs en onderzoek. Focus meer op maatschappelijke thema’s dan per sé op de Topsectoren

Overheid

  • Europees – Polen beleeft topdecennium dankzij EU
  • Aandacht voor Smart Cities
  • ‘Big ideas’ to make cities better als resultaat van de Mayors Challenge van Bloomberg
  • Neth-er, als aanjager in Europa van Nederlandse belangen op het gebied van onderwijs, onderzoek en innovatie

Onderwijs/organisaties

  • Nieuwe MOOC’s beschikbaar – alhoewel er de laatste tijd ook scheurtjes verschijnen in de populariteit van MOOC’s
  • Nieuw (voor mij) ontdekt: het Montesquieu Instituut – Van Wetenschap naar Samenleving, met aankondiging van een Europees verkiezingsdebat over wetenschap en kenniseconomie
  • Ranking Top Universiteiten van de wereld via @CWTS. Meer Nederlandse universiteiten op de lijst
  • Internationale Interesse voor Utrecht Science Park, als kandidaat voor organisatie Internationaal Congres voor Science Parks
  • Veel aandacht van het World Economic Forum voor Afrika
  • Seminar Science Parks as breeding places for innovation

Ondernemers/startups

  • Veel aandacht voor Smart Factories via @NOM
  • Circular Economy Boostcamp: een initiatief om het aantal startups te stimuleren met een duurzaam verdienmodel
  • National Small Business Week in Amerika, van 12 tot 16 mei
  • Bedrijven bieden studenten beurzen aan in Topsector Energie. Het trekt nieuwe studenten aan en weet talent vast te houden

Samenwerkingsverbanden

  • Techniekpact krijgt als nieuwe voorzitter Doekle Terpstra. Doelstellingen van het techniekpact zijn het terugdringen van technische personeelstekort en het interesseren van leerlingen voor techniek
  • Dutch Technology Week 18-24 mei
  • Topsectoren realiseren meeste nieuwe banen in het MKB
  • 90% van de banen in de Creatieve Industrie in kleine bedrijven
  • Healthy Ageing Campus levert 65 banen op
  • @AgrimeetsDesign, Farm LAB over de betekenis van design voor de landbouw
  • OECD kritisch over Topsectoren beleid in Nederland – meer aandacht voor kleinschalige innovatie en HBO onderzoek
  • Programma Creatieve Topsector – Kennis Innovatie Mapping, voor financiering van onderzoeksprogramma’s in deze sector
  • Start van het Platform Buitenland Promotie Logistiek om de sector nog beter op de kaart te zetten in, je raadt het al, het buitenland, via @DinalogNews

Valorisatie

  • 13 mei Café van de Kleine Wetenschap door @UCFFryslan over Obesitas
  • Wetenschap ontmoet Pers, het evenement Bessensap waarin wetenschappers aan zo’n 400 journalisten vertellen over hun werk
  • The Gallery, nieuwe locatie voor kennisintensieve bedrijven in Twente

Financiering

  • @Douwenkoren blijft stug doorgaan met het organiseren van crowdfunding workshops
  • Er komt nieuw Innovatiefonds Noord-Nederland met als doel het ready-to-market maken van innovaties in het MKB
  • Noordelijke Financieringsdag via @NOM op 21 mei met medewerking van onder andere Jan Kees de Jager
  • Aandacht voor europese programma’s EFRO (innovatie) en Interreg (grensoverschrijdende samenwerking). Hierover wordt tijdens regionale bijeenkomsten informatie gegeven

Regionaal

  • Overzicht economische prestaties per regio in Elsevier via @LincoNH
  • Welke zijn de regionale vestigingsfactoren voor topsectoren via @OttoRaspe. Deze zijn urbanisatie- en lokalisatievoordelen, fysieke bereikbaarheid, internationale connectiviteit, de nabijheid van kennis (universiteiten) en de kwaliteit van de woonomgeving

Het is interessant te zien wat er zo allemaal gebeurt in het vakgebied. Het is bijna onmogelijk de ‘vakliteratuur’ bij te houden om dit alles te kunnen tegenkomen. Het is daarom enerverend er dagelijks bovenop te zitten via Twitter.

Succesvolle Samenwerking Onderwijs Bedrijfsleven: hoe?

Succes verzekerd! Die garantie kan niet worden gegeven maar de kans dat een samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven slaagt is groter wanneer je de samenwerking ziet en benaderd als een startende onderneming. Met dit als uitgangspunt werd vorige maand tijdens de General Assembly (Leeuwarden, 6 februari, van Hall Larenstein) van het platform Bèta Techniek (overkoepelend orgaan voor Centres of Expertise en Centra voor Innovatief Vakmanschap) een workshop georganiseerd die bij de deelnemers de methode van Steve Blank (@sgblank) introduceerde. Steve Blank gaat er van uit dat je je toekomstige klanten laat meedenken over de dienst of het produkt. En dat je niet eerst het produkt of de dienst ontwikkelt en vervolgens klanten gaat zoeken.

Samenwerking Onderwijs Bedrijfsleven als startup

In grote lijnen komt het neer op het volgende:

1)      Zie de samenwerking (publiek-private samenwerking of PPS) als een startup. In de filosofie van Blank wordt eerst een startup gebouwd alvorens je formeel begint als startende onderneming. Het businessplan is pas aan het eind van het proces aan de orde, wanneer de startup bewezen heeft levensvatbaar te zijn.

2)      Een startup zoekt naar (meestal) meerdere combinaties van klantengroepen en diensten/produkten (‘value proposition’). De link tussen deze twee is het antwoord op de vraag: wat is de behoefte die bij de klantengroep bestaat, of wat is het probleem van de klantengroep dat opgelost moet worden. Deze combinaties sluiten natuurlijk aan bij hetgeen de partijen met de PPS willen bereiken.

3)      Volgende vraag is: op welke manieren kan met de combinatie inkomen worden gegenereerd? Hoe kunnen we geld vragen voor de dienst of het produkt? In samenwerkingsverbanden gaat het uiteraard niet altijd om geld verdienen. Maar dan zal toch op een of andere manier bedacht moeten worden hoe resultaat gemeten kan worden. Als het niet om inkomen gaat wanneer is een PPS dan wel geslaagd?

4)      Ga met potentiële klanten praten om het concept te testen. Selecteer daarna eventueel combinaties die meeste kans van slagen hebben. En na gesprekken met toekomstige klanten en evaluatie van hun feedback kan besloten worden stap 2) te herhalen. Immers, wanneer blijkt dat er geen levensvatbare dienst of produkt is ontwikkeld het misschien nodig is de gekozen oplossing nog eens te heroverwegen.

5)      Steek pas na het voltooien van de startup energie in het schrijven van het businessplan. Deze stap werkt vaak verlammend als het het startpunt is van het proces maar kan snel worden afgerond als 1) tm 4) succesvol zijn afgerond.

Naast de drie bovengenoemde elementen (in bold) moeten nog andere andere aspecten worden benoemd. Deze zijn bijvoorbeeld: distributie (hoe krijg ik het produkt bij de klant), kosten, en marketing/communicatie (hoe breng ik de PPS onder de aandacht van mijn klanten).

Financieren van publiek-private samenwerking

Voor een PPS is financiering beschikbaar. Met als ultiem doel het onderwijs beter te laten aansluiten bij het bedrijfsleven is het Regionaal Investeringsfonds MBO beschikbaar. Er zijn ook fondsen voor initiatieven op HBO en universitair niveau. En uiteraard kan (een deel van) het project door een of meerdere partners worden gefinancierd. De oproep van het MBO fonds is om te kijken naar nieuwe vormen van samenwerking, dit te organiseren op regionaal niveau en te zoeken naar toegevoegde waarde voor alle partijen.

Nog meer kans van slagen

Dit laatste is belangrijk. Het heeft geen zin een project te starten wanneer niet elk van de partijen zal gaan profiteren van de resultaten van het project. Alleen dit kan er voor zorgen dat partijen zich volop zullen committeren aan de PPS.

Twee laatste aanbevelingen om te komen tot een succesvolle PPS zijn: begin simpel en let niet teveel op de structuur van het project of van de samenwerking. Het gaat erom in eerste instantie de kern van het project (een combinatie van klantengroep en ‘value proposition’)te realiseren. En gerealiseerd wil dan zeggen dat iedereen akkoord is met het concept. Daarmee bedoel ik de deelnemende partijen. Maar vooral ook de ‘klanten’ van de PPS. Het schrijven van het businessplan en het uitwerken van de structuur volgen dan vanzelf. En er moet iemand zijn die de kar gaat trekken. Dit kan iemand zijn die een van de partijen vertegenwoordigd of een externe kracht. Maar belangrijk is dat deze man/vrouw kan rekenen op steun van elk van de partijen.

Referenties

Regionaal Investeringsfonds MBO

Aanpak Publiek-Private Samenwerking – een minicursus

Een column van enkele maanden terug gaat dieper in op het opbouwen van een Startup:

‘How to Build a Startup’

Spectaculaire groei corporate accelerators

Vorig jaar heeft er een enorme groei plaatsgevonden in het aantal samenwerkingsverbanden tussen grote bedrijven en kleine of startende ondernemingen. De aard van de samenwerking is divers, van het genereren van ideeën, samen werken aan innovaties, tot het faciliteren van starters door de gevestigde bedrijven.

Open innovatie

De overtuiging bestaat dat innovatie sneller werkt in een open markt. In een situatie waarin de R&D van een bedrijf niet stopt bij de bedrijfspoort maar waar actief naar samenwerking wordt gezocht met anderen, voor het genereren van ideeën maar ook productontwikkeling met technologie die niet binnen het bedrijf beschikbaar is. Open innovatie maakt gebruik van de kennis van elk van de partijen en door nieuwe partners toe te voegen nemen de mogelijkheden alleen maar toe. Men stapt over van interne R&D naar ‘gedemocratiseerde’ innovatie waarbij iedere partij van belang is.

Grote bedrijven profiteren van creativiteit

Veel van de nieuwe uitvindingen ontstaan in kleine ondernemingen. Door gebrek aan logge bureaucratie kunnen zij sneller schakelen. Door samenwerking te zoeken profiteren bedrijven en ontstaat ideeën en innovatie binnen kleine teams. De meeste bedrijven zitten nog in het proces van aanpassing aan de digitale wereld en wat is een betere manier dan dit te doen met jonge, innovatieve bedrijven. En omdat ook de afdeling Corporate PR de voordelen ziet in de vorm van verbetering van het imago is het waarschijnlijk dat de groei in samenwerkingsverbanden zal doorzetten.

Kleine bedrijven van beschikbaarheid ‘resources’

Voor kleine bedrijven of startende ondernemingen zijn de voordelen nog groter. Zij krijgen toegang tot financiering, faciliteiten, technologie en kennis van het bedrijf. Daardoor kunnen zij eerder investeren in bijv. prototypes, hoeft in eerste instantie geen geld te worden besteedt aan machines en kunnen zij gebruik maken van de expertise van mensen binnen het grote bedrijf. En slaagt de opzet dan is het mogelijk, dankzij de beschikbare distributie- en verkoopkanalen, het product sneller in de markt te plaatsen. Kortom, voor startende ondernemingen is een ‘accelerator’ programma van een groot bedrijf een forse stap in de goede richting.

Wat is een goed programma?

Beide partijen moeten voordeel zien in de samenwerking. Met andere woorden: het partnerschap moet een win-win situatie zijn voor zowel de onderneming als de starter. Zonder een balans daarin zullen onderneming op termijn geen voordeel behalen die opwegen tegen de kosten. En zullen starters afhaken als ze merken dat ze worden ‘gebruikt’.

Ook moeten starters onafhankelijk moeten kunnen blijven met als doel de nieuwe onderneming succesvol te maken en op te schalen. Uiteraard kunnen ondernemingen altijd starters inlijven wanneer deze een uiterst succesvol product te hebben ontwikkeld. Daarvan zijn er in Sillicon Valley talloze voorbeelden.

Voorbeelden

Enkel ter illustratie hierbij een aantal typen van samenwerking met een voorbeeld.

Ideeën – sommige bedrijven houden de deur deels dicht maar beseffen wel dat voor sommige uitdagingen het goed is om ook externe partijen mee te laten denken. De engelse term is ‘ideation’. Een programma focust op het verwerven van nieuwe ideeën voor technologie, het business model en ander uitdagingen.

Challenges and Wants – Unilever

Creating an entrepreneurial culture – Intel

Investeringsprogramma’s of venture capital – hierbij gaat het daadwerkelijk om het financieren van de startende onderneming. Startende ondernemingen moeten al een zeker track-record hebben. De bedoeling van de investering is uiteindelijk wel een gezonde ROI.

Qualcomm venture

Partnerschap, samenwerking – deze zijn bedoeld om startende ondernemingen toegang te verschaffen tot intellectueel eigendom, verkoopkanalen, of markttoegang. Maar is zijn eenvoudigste vorm kan het ook gaan om kantoorruimte.

AT&T Foundry

Rol overheid

Uit onderzoek blijkt dat een regio is gebaat met een zekere balans tussen de aanwezigheid van grote bedrijven en startende ondernemingen. Daaruit ontstaan samenwerkingsverbanden die leiden tot innovaties en ook banen. Sterker nog – de meeste nieuwe banen ontstaat bij startende ondernemingen. Taak van de overheid is dus in de regio een balans te zoeken, en daar te stimuleren waar dat het meest nodig is. Of meer grote bedrijven aantrekken, of startende ondernemingen faciliteren, of samenwerking tussen beide te stimuleren.

Bronnen:

Corporations and Startups No Longer Strange Bedfellows

Every corporation needs an accelerator program

2013 – the year of the corporate accelerator?

Why some regions are more innovative than others

The Importance of Startups in Job Creation and Job Destruction

Smart Cities: onderwerp van onderzoek of bron van kennis?

Op 12 november organiseerde de Club van Maarssen de Innovatie Estafette. De Club van Maarssen is een door de overheid gefaciliteerde community van overheden, kennisinstellingen en bedrijven op het gebied van infrastructuur en milieu. De drie thema’s van de dag: Circular Economy, Green Transport en Smart Cities. Over dat laatste wil ik het hebben. Kort samengevat: Smart Cities zijn steden die met behulp van nieuwe technologie, open data, ICT, sociale innovatie enz. beogen in transitie te zijn naar een Smart City. Stedelijke uitdagingen als milieu, energie, transport worden door nieuwe verbindingen tussen burgers, bedrijven en overheid met behulp van technologie aangepakt.

Topdown

Het was een geslaagd congres: prima locatie, een strak programma, strakke pakken, gelikte presentaties en glossy promotiemateriaal. Op een beurs werden diversen nieuwe ontwikkelingen getoond. En als kers op de taart: diversen staatssecretarissen en ministers deden hun zegje. Een geslaagd geheel maar toch wel duidelijk met een topdown benadering van de onderwerpen. De ideeën worden verzameld door, en vanuit de ministeries verspreid. Met als doel dat op termijn liefst zoveel mogelijk steden zich conformeren aan, en meedoen aan de plannen. Uiteraard in goed overleg met die steden. Op zich niks mis mee.

Bottom-up

Er zijn ook echter ook voorbeelden van een bottom-up benadering. In Amsterdam wordt door Pakhuis de Zwijger gewerkt aan ‘Nieuw Amsterdam’. De kracht van dit programma komt uit het verzamelen en stimuleren van initiatieven van de bewoners zelf. In Rotterdam wordt meegewerkt aan dit programma door de vestiging van Stadsambassade Rotterdam. Er word volop uitgewisseld want ideeën zijn meestal niet gebonden aan één specifieke stad. Aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam is professor Jan Rotmans actief op het gebied van transitiemanagement. Hij hanteert de term Economie 3.0. Dit staat voor bottom-up, kleinschalige initiatieven, circulair, biobased en nieuwe maakindustrie. Bij deze initiatiefnemers (de lijst is zeker niet uitputtend) zijn de kernwoorden: ontmoeten, kunst, creativiteit, inspiratie, inrichten, nieuw manieren van werken, bedrijvigheid, broedplaatsen, vasthouden talent. Dit alles met als doel het herontwerpen van de stad waardoor transitie wordt nagestreefd naar een duurzame samenleving, waarvoor stadsbewoners, overheid en bedrijven gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen. Verschil met de benadering van de Club van Maarssen is dat elk burgerinitiatief telt, hoe klein ook, omdat het altijd het potentieel kan hebben uit te groeien tot een breed gedragen initiatief in de gehele stad.

Civil Society als vierde partij

Twee benaderingen die één en hetzelfde doel nastreven: transitie van de stad naar een smart city. Natuurlijk is er overlap tussen de topdown en de bottom-up benadering. Op veel sub-terreinen zal de aanpak niet veel verschillen. Tenslotte zijn in beide gevallen de 3 bekende instituten van de partij: ondernemers, overheid en onderwijs, zij het in sommige gevallen van een ander niveau. Bij de topdown benadering zal de landelijke overheid een rol spelen, bij de bottom-up benadering meestal de lokale overheid. In het geval van de bottom-up benadering is duidelijk één partij extra aanwezig: de burger. In het Quadruple Helix model wordt deze vierde partij of vierde helix ‘Civil Society’ genoemd, zeg maar de maatschappij als verzameling van al haar burgers, in dit geval de bewoners van een stad.

Smart Cities zijn beide

Zowel onderwerp van onderzoek als bron van kennis, bedoel ik. ‘Smart City’ is een term die herkenbaar is. Waarbij iedereen begrijpt waar men naar toe wil. Het is dus eenvoudig om allerlei onderzoeksinitiatieven te koppelen aan de gemene deler ‘Smart City’. Denk aan renewable energie, transport, sociale innovatie om een paar te noemen. Iedereen kan zich voorstellen dat binnen de stad daarvoor specifieke projecten worden opgezet en dat de overheid bereid is daarvoor flink te faciliteren, lees financieren.

Daarnaast zijn steden uiteraard uitermate geschikt als broedplaats voor nieuwe initiatieven. Creativiteit, ondernemerschap kunnen dichtbij elkaar worden georganiseerd en elkaar stimuleren tot innovatieve ontwikkelingen op allerlei terrein. Goed georganiseerd kan de stad dus ook een stad zijn die slimheid tot zijn recht laat komen en daarmee een ’Double Smart City’ zijn. Enerzijds laat men de stad onderwerp zijn van nieuwe ontwikkelingen, anderzijds stimuleert men het ontstaan van nieuwe ontwikkelingen vanuit de stad. Dit gaat uiteraard prima samen. Het versterkt elkaar. Sterker nog, veel van de ideeën om hun stad een Smart City te laten zijn, zullen uit de stedelijke broedplaatsen komen.

‘How to Build a Startup’

Je wordt vast wel eens om advies gevraagd door een student of anderen wat ze moeten doen om een bedrijf op te starten. Zeker als je werkzaam bent op het raakvlak onderwijs, overheid en bedrijfsleven.

Ik heb de cursus How to Build a Startup op udacity.com bekeken, van de man die in Amerika een reputatie op het gebied van advies aan startende bedrijven heeft opgebouwd, Steve Blank.

Hieronder een aantal observaties die je kunnen helpen om starters  een advies te geven over deze online cursus.

  1. De cursus is compact. In 8 lessen leer je de aanpak van Steve Blank kennen waarmee je direct aan de slag kunt. De cursus is online en gratis en te volgen in het tempo dat jij wilt. Ook is er de mogelijkheid met andere deelnemers te sparren over de ervaringen met het gebruik van deze aanpak.
  2. Er wordt met name aandacht besteedt aan fysieke produkten en online produkten. Niet zozeer aan diensten. Maar de grondbeginselen kun je uitstekend gebruiken, ook als startende coach, adviseur of interim-manager.
  3. Vaak denkt men dat het bij het starten van een bedrijf gaat om de inschrijving bij de Kamer van Koophandel of het schrijven van een ondernemingsplan. Maar stap 1 in deze cursus is dat je je business model op papier zet. En dat je je beseft dat alles wat op papier staat ‘guesses’, hypothesen zijn. Immers, het staat slechts op papier. Je hebt het nog niet getoetst bij je… toekomstige klanten.
  4. Een startup is volgens Steve Blank een tijdelijke ‘organisatie’ met als doel een business model te zoeken dat op te schalen is en herhaalbaar. Alleen als dat bereikt is kun je denken aan iets permanents zoals een bedrijf.
  5. Om van tijdelijk naar permanent te gaan is het nodig, zoals Steve dat noemt, ‘out of the building’ te gaan. De hypothesen die op papier staan zet je in je contact met toekomstige klanten om in feiten. En omdat het als voorlopig begint kun je steeds weer je business model aanpassen (pivot) totdat je het punt bereikt waarop het business model volgens klanten wel werkt.
  6. Om het gesprek met toekomstige klanten makkelijker te maken, is het handig een zogenaamde MVP (minimal viable product) te laten zien. In het geval van een fysiek produkt kan dit een dummy zijn. In het geval van een web produkt of service een éénvoudige website. Zolang de klant maar een goed begrip krijgt van wat bedoeld wordt.
  7. Belangrijkste onderdelen van het business model zijn de Value Proposition (wat biedt je aan) en Customer Segments (wie zijn je klanten). Deze 2 onderdelen krijgen in de cursus de meeste aandacht. Je kunt van beide meerdere bedenken voor je startup. Daarna stel je voor elke combinatie van VP en CS een zogenaamde Product/Market fit vast. Met elke P/M fit kun je aan de slag. Maar je kunt ook besluiten te focussen.
  8. Alles wat je veronderstelt en alle feiten die je daarover uit de markt haalt leg je vast op een zogenaamde Business Model Canvas. Dit gaat in 8 categorieën: Value Proposition, Customer Segments, Channels, Customer Relationship, Revenu, Partners, Resources en Cost. Op deze manier leg je gestructureerd en overzichtelijk al je ideeën over je startup plannen vast. Je wordt gedwongen van te voren na te denken voordat je naar je klanten stapt voor bevestiging.
  9. In de cursus worden alle bovengenoemde categorieën behandeld. Soms met iets teveel diepgang. Er zijn maar weinig startende bedrijven die al nadenken over factoring als vorm van financiering.
  10. De cursus van Steve Blank is uiteraard amerikaans van karakter. Toch kan de cursus zonder meer toegepast worden op de nederlandse situatie. Inhoudelijk zijn er wat dat betreft weinig verschillen. De cursus is uitermate geschikt voor universitaire studenten met een technische achtergrond.
  11. In de categorie Customer Relationships worden 2 zogenaamde viral loops besproken. Krachtig als het gaat om nieuwe klanten. 1) Klanten die een aankoop doen zullen tevredenheid direct doorgeven. 2) Klanten die al langere tijd bij je kopen worden een onuitputtelijk bron van referrals. Vandaar dat Blank zegt veel tijd en energie aan CR te besteden.

Een andere cursus die ik kan aanbevelen is de Business Bootcamp van Open Circles. Dit is een bijeenkomst centraal in het land van 2 dagen en er zijn kosten aan verbonden. Het voordeel is dat de cursus zeer inspirerend is door het intensieve programma, zonder afleiding.