Home » Posts tagged 'Kennis'

Tag Archives: Kennis

Kennis krijgt Kracht

MKB profiteert van Technologische Top Instituten

Op 4 april heeft minister Kamp de kamer geïnformeerd over de toekomst van de Technologische Top Instituten (TTI). De idee is haar succesfactoren (als daar zijn: gezamenlijke agenda, organiserend vermogen, meerjarig onderzoek, kenniscirculatie, betrokkenheid en netwerkfunctie, zowel nationaal als internationaal) te behouden voor, en in te bedden in de reguliere kennisinfrastructuur.

Met name het MKB zal gaan profiteren. Zij beschikken normaliter over onvoldoende menskracht om een rol van betekenis in TTI’s te spelen. Maar zij hebben wel behoefte en toegang tot de kennis zoals aangeboden in de bestaande kennisinfrastructuur.

TTI’s zijn altijd gepositioneerd als tijdelijk fenomeen ter bevordering van kennisuitwisseling, en daarmee innovatie en groei. Dat heeft zijn weerslag in de financiering van TTI’s (van tijdelijke aard) maar daarmee helaas ook in het (gebrek aan) vertrouwen vanwege de onzekere toekomst. Met het inbedden in Topconsortia voor Kennis en Innovatie (TKI) kiest de regering voor een duurzame oplossing voor kennisontwikkeling, samenwerking, valorisatie, innovatie en groei.

Hieronder een samenvatting van de te nemen stappen zoals die vanuit de TTI’s zijn aangedragen om een geslaagde overgang naar de bestaande kennisinfrastructuur te maken.

  1. Meer MKB – Er komen duidelijk meer mogelijkheden voor innovatieve MKB bedrijven binnen de topsectoren. Juist het MKB is cruciaal voor innovatie en dus de versterking van de Nederlandse economie. Tweederde van de bedrijven in TKI’s zijn MKB bedrijven. Zij zullen via de bestaande kennisinfrastructuur beter toegang krijgen tot de expertise die is opgedaan in de TTI’s. Men zal profiteren van kenniscirculatie en betere toegang krijgen tot kennisinstellingen.
  2. Centrale rol Topconsortia voor Kennis en Innovatie – De Topconsortia voor Kennis en Innovatie vervullen een centrale rol als programmerende eenheden. Zij voeren activiteiten uit zoals het bijeenbrengen van partners uit de TTI’s, kenniscirculatie en valorisatie. Hierin wordt ook met name het MKB betrokken. Verder wordt gekeken naar Europese samenwerking. Er wordt volop gebruik gemaakt van de opgebouwde expertise en netwerken binnen de TTI’s. Door meer instroom van private R&D budget zal onzekerheid rondom financiering van publiek-private samenwerking afnemen. Daarnaast zijn afspraken gemaakt over intellectueel eigendom, fundamenteel versus toegepast onderzoek en zijn ‘best practices’ vastgesteld.
  3. Herschikking onderzoeksthema’s – Sommige sectoren zullen lopende onderzoeken meer gaan bundelen, andere zullen het aantal onderzoeksthema’s uitbreiden, en weer andere blijven op dezelfde voet doorgaan. Maar door nieuwe verbindingen aan te gaan, ontstaan nieuwe kansen en innovaties, ook voor bedrijven die zich over sectoren heen bewegen. Een voorbeeld van deze herschikking is de samenvoeging van de MKB loketten van de Sectoren Energie en Chemie. In de praktijk blijkt een dermate overlap dat het niet meer dan logisch is de kennis uit beide sectoren vanuit één loket aan te bieden.
  4. Internationaal – Er wordt ook over de grens gekeken. Aansluiting bij Europese onderzoeksprojecten is een van de redenen dit te doen. Maar er wordt uiteraard ook toegewerkt naar bronnen van financiering vanuit Europese hoek. De denken valt aan het nieuwe programma Horizon 2020. En door internationale aanwezigheid (kijk naar de aanwezigheid van de HTSM sector op de recente Hannover Messe) blijft Nederland ook uitdrukkelijk in beeld als grote speler op internationaal niveau, voor het oplossen van problemen op globaal niveau.
  5. Andere overheden en regio’s – Er wordt ook uitdrukkelijk gekeken naar samenwerking met andere overheden (ministeries, Europese overheid) en naar samenwerking met andere regio’s.
  6. Het instrumentarium – Er zal worden gekeken hoe op de meest effectieve manier kan worden samengewerkt. Welke samenwerkingsmodellen werken en sluiten goed aan bij de behoefte van de partners? Dit instrumentarium wordt steeds uitgebreid en aangepast. Te denken valt aan: termijnen van onderzoek, instapmomenten, meetellen in-kind bijdragen MKB, enz.
  7. Overgangsperiode – De overgang van TTI’s, en de inbedding van haar succesfactoren in TKI’s zal drie tot vier jaar in beslag nemen. Uiteraard faciliteert de overheid dit proces middels gerichte financiering en verlegging van prioriteiten binnen bestaande financieringsprogramma’s.

Grote zorgvuldigheid is gewenst om de continuïteit van lopende onderzoek te garanderen maar ook om er voor te zorgen dat de grote verworvenheden van TTI’s zoals genoemd in de eerste paragraaf blijven bestaan in de huidige kennisinfrastructuur.

Voor velen bekend maar toch nog even een overzicht van de negen topsectoren: tuinbouw en uitgangsmaterialen; agri & food; water; life sciences & health; chemie; high tech & smart materials; energie; logistiek en creatieve industrie.

Na de verkiezingen: het beleid in uw gemeente

De verkiezingen zijn achter de rug. Colleges worden gevormd en straks komen nieuwe plannen voor de komende vier jaar. Maar waarop worden nu de beleidsplannen van de gemeenteambtenaren gebaseerd?

Binnen het raakvlak ondernemers, onderwijs en overheid staat Triple Helix1 voor alle interactie tussen die drie partijen met als doel het bevorderen van onderzoek, innovatie, economische concurrentiekracht en groei. In een vorige column heb ik al stilgestaan bij de oorsprong van het denken over samenwerking tussen deze 3 partijen. Als de Triple Helix wordt voorgesteld als een driehoek met een van de partijen op elke punt spreekt het voor zich dat er ook duale samenwerkingsverbanden zijn. De kern van de zaak ligt in dat geval in de relatie tussen twee partijen. In deze column besteedt ik aandacht aan de drie duale vormen van samenwerking. Voor de goede orde: in de netwerkeconomie spreekt het voor zich dat de derde Triple Helix partij toch altijd wel op een of andere manier betrokken zal zijn, zij het minder zichtbaar.

1)      “Knowledge Transfer Partnerships” tussen onderwijs en ondernemers (KTP)

Dit gaat over valorisatie van kennis of technologie. Een KTP kan zich op verschillende manieren manifesteren. Zo kan vanuit beide partijen gewerkt worden aan Research & Development. Er kan kennis te gelde worden gemaakt middels licentie’s of patenten. Maar er kan ook gedacht worden aan spin-offs waarbij kennis vanuit de universiteit in samenwerking met de partners wordt omgezet in nieuwe bedrijven. Op grotere schaal kun je vervolgens denken aan accelerators waarbij ideeën versneld in produkten worden uitgewerkt, of science parks.

Drie belangrijke factoren blijken nodig voor succesvolle KTP’s.

  • Ten eerste, het is een samenwerking waar kosten mee gemoeid zijn. Ook kost het moeite en tijd om het te laten werken.
  • Ten tweede is het een ‘contactsport’, het werkt het beste wanneer mensen elkaar ontmoeten om ideeën uit te wisselen, en nieuwe kansen te ontdekken.
  • Ten derde, het heeft praktische, tijdige en actieve steun nodig op institutioneel niveau – zowel binnen het bedrijf als de universiteit – en heeft baat bij een cultuur van openheid.

Overheid

De rol die in eerste instantie wordt bedacht voor de overheid is die van een sturend, regelgevend orgaan. Met beleid op allerlei gebied bepaalt de politiek de kaders waarbinnen moet worden gewerkt. En om te handhaven wordt dit vastgelegd in regels. Maar de relatie tussen overheid en ondernemers of onderwijs kan ook anders. In termen van samenwerking.

2)      Publiek-Private samenwerking tussen overheid en ondernemers

Op allerlei terreinen probeert de overheid haar doelstellingen te realiseren door (tijdelijke) samenwerking met het bedrijfsleven aan te gaan. Vaak met als doel de traditionele aanbesteding te ‘omzeilen’ en met de partners op een creatieve manier te kunnen samenwerken. En dat is dan nodig omdat er naast het directe belang van het realiseren van een gezamenlijk project ook een maatschappelijk doel gerealiseerd moet worden. Zo kan het zijn dat een renovatieproject in een bestaande, oude wijk zodanig invloed heeft op de leefomgeving dat een eenvoudige gunning van het project aan een aannemer niet recht zou doen aan de complexiteit van de situatie. Sterker nog, het bedrijfsleven zal er baat bij hebben zich als team van bedrijven te profileren om zodoende alle kennis binnen huis te kunnen hebben. Er wordt meestal gekozen om voor de uiteindelijke realisatie van een project alle partijen bijeen te brengen in een semi-permanente publiek-private samenwerking.

3)      Kennisintensieve beleidsontwikkeling (onderwijs en overheid)

En toen ontving ik de uitnodiging voor het Kennis en Beleid Congres 2014. Volgens de organisatie, ScienceWorks, wordt wetenschappelijke kennis minstens zoveel benut bij ministeries, provincies en gemeenten, als voor patenten, startups en technologische innovatie. Het congres heeft als thema Kennisintensieve Beleidsontwikkeling in de Praktijk. Eigenlijk is er niets nieuws onder de zon. Of kennis nu wordt ingezet voor bedrijven of voor de overheid, daar zit geen verschil in. Natuurlijk wel in de doelstelling van de ontvanger van de kennis of het type kennis. Het achterliggende verdienmodel zal voor de kennisinstelling uiteraard ook anders zijn. Op het congres wordt stilgestaan bij Interne Organisatie van Kennisintensief Beleid en Effectief Gebruik van Externe Kennis.

Wat betreft punt 3 wil ik u de column van het Rathenau instituut niet onthouden, dat toevallig deze week verscheen en gaat over gebruik van wetenschappelijk kennis voor het bepalen van beleid op grote maatschappelijke vraagstukken. Zoals klimaatverandering.

Wel iets anders dan gebruik van kennis voor het bepalen van beleid op lokaal niveau. Maar dat is net zo belangrijk. We zijn er tenslotte weer voor naar de stembus geweest.

The Triple Helix Association

9 redenen – actief communiceren over kennis en wetenschap

Iedereen is er langzamerhand van overtuigd dat de wetenschap uit haar ivoren toren moet komen. Enerzijds om de maatschappelijke investering in wetenschappelijk onderzoek en onderwijs te verantwoorden. Anderzijds om de resultaten in de vorm van nieuwe kennis te tonen. Die zijn er continu, voor iedereen, zichtbaar. Maar soms is het gewoon lastig de koppeling te leggen tussen ‘droge stof’ en de dagelijks voordelen. In de medische hoek ligt het meestal voor de hand maar wat valt er te zeggen over fundamenteel wiskundig onderzoek?

Om de doelstelling van een sterk en effectief onderzoekssysteem te bereiken heeft Science Europe1 actieve communicatie van wetenschap tot één van de speerpunten gemaakt, voor alle wetenschappers in Europa. Dit doet zij om een aantal actiepunten uit te voeren die tot doel hebben een sterk en effectief onderzoekssysteem in Europa te handhaven.

Vaak zien wetenschappers dit niet zitten. Het moet gedaan worden maar is niet hun ding. Vandaar dat universiteiten vandaag de dag wetenschapsvoorlichters aanstellen.

Valorisatie wordt meestal gezien als het in concrete munt omzetten van (wetenschappelijke) kennis. Maar voorlichten van het publiek over wat bereikt wordt met onderzoek en kennisontwikkeling is zeker ook een vorm van (maatschappelijke) valorisatie.

9 redenen

  • Het publiek bewust maken van de directe voordelen van wetenschap – wetenschap heeft soms een negatieve lading. Denk aan dierproeven of genetische manipulatie. Goede voorlichting kan op korte termijn wijzen op het onnoemelijke aantal van positieve resultaten van onderzoek en ontwikkeling maar ook werken aan verbetering van het imago van wetenschap op de langere termijn. Negatieve aspecten van wetenschappelijk onderzoek worden uitgelegd. Bij een overall positief imago van wetenschap zal dit sneller worden geaccepteerd.
  • Inzet van sociale media geeft het publiek de mogelijkheid haar zorgen over (wetenschappelijk) onderzoek te uiten – de opkomst van sociale media is mede te danken aan het feit dat dialoog mogelijk maakt. Het is tweerichtingsverkeer. Het stelt wetenschappers in staat te luisteren en te reageren op zorgen over onderzoek.
  • Bijdragen aan onderwijs – onderzoek en onderwijs vinden plaats in één en dezelfde instelling. Wisselwerking tussen de twee stelt universiteiten en Hbo-instellingen in staat het onderwijs aanbod continue aan te passen aan nieuwe inzichten die worden opgedaan in het onderzoek aan de instelling. Het curriculum blijft up-to-date. En onderzoekers leren hun activiteiten uit te leggen en toegankelijk te maken.
  • Uitdragen van wetenschappelijk beleid – alhoewel in dit geval niet wordt gesproken over de directe voordelen van (wetenschappelijk) onderzoek is het belangrijk het publiek ook te (blijven) informeren over het wetenschappelijke beleid, zowel in Europa als in Nederland. Op deze manier kan draagvlak worden verkregen en behouden. Niet alleen in passieve zin. Ook zodanig dat het publiek de noodzaak inziet en vraagt om wetenschappelijk onderwijs en onderzoek.
  • Vergroten transparantie – wetenschappelijk onderzoek of het wetenschappelijke systeem heeft meer impact dan alleen de concrete resultaten. Het heeft ook invloed op sociaaleconomische, culturele en andere vooruitgang. Vaak realiseert zich men niet dat de aanwezigheid van hoger onderwijsinstellingen in steden een belangrijke bijdrage levert aan andere dan wetenschappelijke ontdekkingen. Denk aan bedrijvigheid, creativiteit, cultuur, economische ontwikkeling, leefbaarheid, enz.
  • Openheid van de publieke sector – informatie over activiteiten in en om universiteiten, Hbo-instellingen en andere gerelateerde organisaties bevordert een cultuur van openheid en transparantie binnen stad, regio of land.
  • Toepassing van wetenschap – alhoewel een zekere incrowd zeker haar weg zal vinden, hetzij van binnen naar buiten (het te gelde maken van wetenschappelijke resultaten), hetzij van buiten naar binnen (het zoeken naar kennis om productontwikkeling in gang te zetten) zullen er door te informeren over resultaten van wetenschap nieuwe verbindingen ontstaan die weer zullen leiden tot onverwachte nieuwe toepassingen.
  • Informeren over ‘slecht nieuws’ wetenschap – niet alle wetenschap brengt goed nieuws. Ook resultaten die niet gunstig zijn, worden gepubliceerd. Denk aan klimaatverandering. Goede voorlichting kan discussie hierover kanaliseren en niet onnodig uit de hand laten lopen.
  • Informeren over onjuist wetenschappelijk gedrag – recent komen steeds vaker berichten naar buiten van onjuist handelen van wetenschappers. Denk aan Stapel, Nijkamp, Jansen Steur. Dit zijn incidenten die kunnen blijven gebeuren. Goede communicatie hierover helpt een en ander in perspectief te plaatsen.

Zie je nog andere redenen om (wetenschappelijke) kennis te ‘promoten’? Deel het door een reactie te plaatsen.

1Science Europe Roadmap, Part II Priority Action Areas  – December 2013

Grote brand Leeuwarden klein voorbeeld van kennis met maatschappelijke waarde

De grote brand van Leeuwarden heeft veel indruk gemaakt. Beelden toonden een ware vlammenzee, rookontwikkeling, afzettingen, publiek, veel materiaal en brandweerlieden, hoogwerkers, talloze brandslangen. Naast fulltime brandweerlieden zijn ook veel vrijwillige brandweerlieden uit de regio aan het blussen geweest. De brand duurde bijna 13 uur en het nablussen duurde daarna nog een hele dag. Helaas was er naast de aanzienlijke materiële schade een dodelijk slachtoffer te betreuren.

Ook het optreden van de brandweer heeft indruk gemaakt. Ondanks dat het redden van het slachtoffer niet is gelukt heeft de brandweer op professionele wijze een reddingspoging ondernomen. En de foto’s van de twee grote panden vanuit de lucht laten zien dat het de brandweer is gelukt de brand niet over te laten slaan naar nog meer panden.

Oefening, training en kennis delen

De brandweer weet dus wat ze doet. De kennis en ervaring die nodig is om zo’n grote brand aan te pakken komt niet vanzelf. De brandweer heeft niet alleen goed materiaal tot haar beschikking maar weet deze ook op de juiste manier in te zetten. Door veel (wekelijks) te oefenen komen alle soorten situaties aan bod en, ook belangrijk, raakt men als team op elkaar ingespeeld. De reddingspoging in Leeuwarden toonde aan dat juist teamwerk dit mogelijk maakte. Met 5 man ging men gecontroleerd het brandende pand binnen waarbij onderlinge afspraken heilig zijn en nodig voor blind vertrouwen in elkaar. Elke andere aanpak had ook onder de brandweer slachtoffers kunnen maken.

Niet alleen veel oefenen, en -helaas- leren in de praktijk, ook kennis die in andere regio’s en bij andere korpsen is opgedaan, wordt gebruikt om te leren hoe bepaalde situaties moeten worden aangepakt. Brandweer Nederland gebruikt hiervoor BrandweerKennisNet.nl. Op deze site staat kennis vanuit regio’s en korpsen centraal, en is daar ook voor beschikbaar. Brandweerkorpsen kunnen op de site informatie vinden over allerlei soorten calamiteiten. Oefenen vindt dus niet alleen plaats in de praktijk maar het is ook nodig zo nu en dan als korps kennis vanuit andere regio’s tot zich te nemen  en daarmee de vaardigheden van het korps aan te scherpen.

Maatschappelijke uitdaging

De Europese Commissie heeft recent Horizon 2020 gepubliceerd. Dit is het onderzoek- en innovatie programma van de EU en geeft aan waar de beschikbare miljarden aan zullen worden besteedt. Het valt op dat er veel aandacht is voor ‘grand challenges’ of ‘societal challenges’, maatschappelijke uitdagingen als grondstoffenschaarste, onveiligheid, cybercriminaliteit, vergrijzing, ondervoeding en overgewicht. Verwacht wordt dat het Kabinet naar aanleiding van Horizon 2020 het bedrijvenbeleid in de toekomst meer focus zal geven door aan te sturen op onderzoek en innovaties die mogelijk een bijdrage kunnen leveren aan de aanpak van bovengenoemde maatschappelijke uitdagingen. De kennis die beschikbaar komt uit onderzoek, krijgt maatschappelijke meerwaarde omdat zij ten dienste staat van het ontwikkelen van innovaties die deze uitdagingen willen aanpakken.

BrandweerKennisNet.nl levert al kennis met maatschappelijke meerwaarde. Immers, met de kennis die de brandweer zich langs deze weg eigen maakt kan zij zo goed mogelijk haar taken vervullen als het blussen van branden of het helpen bij calamiteiten. Daar waar de maatschappij bij is gebaat. Gebrek aan kennis bij de brandweer is niet alleen funest maar kan zelfs levensbedreigend zijn.

Een grote brand als klein voorbeeld

Natuurlijk staat het blussen van een brand niet in verhouding tot de grote maatschappelijke uitdagingen waar we voor staan. Wel krijgt een grote brand veel media aandacht en heeft het grote impact. Genoemde maatschappelijke uitdagingen zijn wat minder direct en krijgen alleen onze echte aandacht wanneer we er persoonlijk mee te maken hebben. Maar in tegenstelling tot een brand in de regio komen ze wel steeds weer terug in de media totdat er oplossingen worden gevonden.

Ook vergelijken we enigszins geforceerd praktische kennis voor de brandweer met wetenschappelijke kennis uit onderzoek ten behoeve van innovatie. Maar het effect van het gebruik van kennis is hetzelfde. Het pakt kleine (brand) of grote (bijv. onveiligheid) maatschappelijke uitdagingen aan.

Het voorbeeld van de brand is bedoeld om aan te geven waar in de toekomst de prioriteit zal liggen van de Europese Commissie en het Kabinet als het gaat om onderzoek, wetenschap, innovatie en bedrijvenbeleid. Daar waar onderzoek kennis levert met maatschappelijke meerwaarde en een geïnvesteerde euro de grootste kans biedt een bijdrage te leveren aan de aanpak van maatschappelijke problemen door innovatie.

Omgaan met kennis – kwestie van definiëren

In mijn zoektocht naar een nieuwe uitdaging werd ‘kennis’ al snel het centrale thema. Ik heb als HBO’er 20 jaar met veel plezier gewerkt bij de wetenschappelijke uitgeverij Elsevier en heb daar de wereld van kennis leren kennen en waarderen. Maar hoe dit thema in te vullen. Een collega had een cursus Knowledge Management (KM) gevolgd en met veel enthousiasme geïntroduceerd bij Elsevier. Toen ik hem er naar vroeg, noemde hij het een flop. Zijn definitie: het organiseren van kennis, zodanig dat het enerzijds gemakkelijk toegankelijk is voor iedereen binnen het bedrijf en anderzijds behouden blijft, bij vertrek van een werknemer die deze kennis, vanuit de functie, geacht wordt te beheersen. Maar nadat KM geïntroduceerd is, iedereen er mee werkt, en alles soepel loopt, is het werk eigenlijk wel gedaan.  Ook in Nederland zijn een aantal bureaus en bedrijven bezig met Kennis Management en worden er cursussen gegeven voor iedereen in het bedrijf die zich hier mee bezighoudt.

Kennis Management is niet wat ik zocht. Maar iedereen kan zich voorstellen dat het woord ‘Valorisatie’ (waar het mij om gaat) in het Engels met het begrip Knowledge Management (niet letterlijk, maar gevoelsmatig) aangeduid kan worden. Uiteraard weten u en ik dat het Engelse Knowledge Transfer (KT) de enige juiste aanduiding is voor valorisatie.

Echter, ga je zoeken op internet dan kom je Amerikaanse websites tegen van Knowledge Transfer goeroes. Het gaat hierbij dan meestal over hetgeen ik in de eerste alinea Kennis Management noemde. Er kan dus internationaal enige verwarring ontstaan wanneer de termen KT of KM worden gebruikt. Voor de professional geen probleem. Maar leggen we uit wat we doen aan de student of de geïnteresseerde leek dan is het goed in de gaten te houden of we appels of peren aan het beschrijven zijn. In mijn optiek gaat het over 2 totaal verschillende vakgebieden waarbij KT best gebruik kan maken van KM maar waarbij KM uiteraard veel meer kennisgebieden binnen bedrijven vast kan leggen.

In die zin is onderstaand overzicht van de onderwerpen waarover het tijdschrift “The Journal of Innovation Impact” van het Engelse Institute of Knowledge Transfer publiceert een hou-vast. Zo’n overzicht (aims & scope) geeft altijd een goed beeld over de ‘breadth’ en ‘depth’ van het vakgebied Knowledge Transfer (zoals de Engelsen het wel noemen) ofwel valorisatie. Op de site van het tijdschrift staan 4 issues uit 2010 en 2011 met als publicatie jaar 2012. Omdat het om een zogenaamd Open Access tijdschrift gaat zijn alle artikelen voor iedereen toegankelijk en is het de moeite waard ze te bekijken.

  • Innovation, open innovation and co-creation
  • The relationship between knowledge transfer and innovation
  • Processes of knowledge transfer, knowledge origination, knowledge exchange and knowledge sharing
  • Human and organisational aspects of knowledge management
  • Incubators and hatcheries
  • Entrepreneurship activities and schemes
  • Commercialisation (licensing of intellectual property, spin-outs formation, and incubators)
  • Collaborative applied research and consultancy
  • Knowledge Transfer Partnerships and similar government initiatives
  • Knowledge exchange / transfer and graduate employability
  • Knowledge exchange / transfer – innovative pedagogies
  • Spin-out companies
  • Incubators and entrepreneur schemes
  • University-industry contracts and consultancy
  • Licensing of university-originated intellectual property
  • The UK Technology Strategy Board (TSB) Knowledge Transfer Partnership (KTP) scheme
  • Other modes of knowledge transfer and technology transfer, e.g. work-based learning projects

Volgende keer wil ik de termen die in deze lijst worden gebruikt eens langslopen. Het kan zijn dat u vindt dat dit de lading nog niet dekt (m.a.w. valorisatie is meer dat dit) of dat valorisatie juist veel specifieker is. Graag lees ik uw reactie in het commentaar.