Home » Blog » Erkenning van wetenschappelijk onderzoek innoveren?

Kennis krijgt Kracht

Erkenning van wetenschappelijk onderzoek innoveren?

Uitgeefmodel onder druk

De week van Open Access is weer achter de rug. Open Access (OA) is een poging vanuit de universitaire wereld wetenschappelijke kennis op een andere manier te ontsluiten dan via betaalde wetenschappelijke tijdschriften. Elk artikel zou via OA beschikbaar moeten zijn, dus na publicatie vrij toegankelijk voor iedereen. Deze beweging is ontstaan uit onvrede binnen de wetenschappelijke wereld met het feit dat commerciële uitgevers flink verdienen aan artikelen die, zonder een inkoopprijs te betalen, bij hen binnenkomen om vervolgens te worden gepubliceerd in een van de tijdschriften. Tijdschriften die met een fors prijskaartje aan bibliotheken van de universiteiten worden verkocht. Dezelfde universiteit die de wetenschapper betaald het te publiceren onderzoek te doen.

Forse investeringen

Wat niet altijd wordt gerealiseerd is dat uitgevers flink investeren om de wetenschappelijke informatie op de best mogelijke manier beschikbaar te stellen. Online platforms vergen jaarlijks investering van miljoenen om bij te kunnen blijven met technologische ontwikkelingen. Veel energie en geld wordt gestoken in het ondersteunen van auteurs bij het schrijven van wetenschappelijke artikelen. En de ‘beoordelaars’, de redacteuren krijgen alle ondersteuning om hun werk zo goed mogelijk uit te voeren. Alles wordt nog altijd georganiseerd rondom tijdschriften.

OA, PLoS en Cost of Science

Toch is er al heel lang onvrede met genoemde gang van zaken. Open Access ontstond al weer tien jaar geleden. Er zijn talloze OA tijdschriften ontstaan en ook de uitgevers hebben het model ‘omarmd’. Tegen de prijs van het publiceren van een artikel, zo’n €3500, willen uitgevers een artikel best openstellen, dat wil zeggen dat iedereen het artikel dan kosteloos kan lezen. Weinig auteurs betalen dit uit eigen middelen en vaak wordt dit uit het onderzoeksbudget gefinancierd. Maar op echt grote schaal gebeurt dit niet.

Tegelijkertijd met OA ontstond de Public Library of Science, een poging om via OA een platform voor artikelen in biologie op te zetten. PloS bestaat zeker nog maar een tweede tak, geneeskunde, is nog niet van de grond gekomen. Recent is er een beweging ontstaan, The Cost of Knowledge, een online platform waar wetenschappers kunnen aangeven niet meer voor Elsevier te zullen publiceren of artikelen te beoordelen. De teller liep snel op maar lijkt nu stabiel rond de 15000. Op jaarbasis worden jaarlijks meer dan 1 miljoen wetenschappelijke artikelen gepubliceerd…

Disruptief platform?

Op dit moment schudden zowel de reiswereld als de taxiwereld op hun grondvesten dankzij disruptieve, innovatieve platforms als AirBnB en Uber. Kennelijk is er in de wereld van de wetenschappelijke publicaties nog geen succesvol platform ontstaan dat de wetenschappelijke wereld echt doet veranderen. Enerzijds zou je mogen verwachten dat het tijdschrift model wel zo’n beetje achterhaald is in deze wereld van online publiceren en toegang. Anderzijds staat er ook geen kassa zodra een artikel wordt gekocht. De taxirit wordt aan het eind afgerekend. De vliegreis wordt betaald zodra geboekt. Maar de wetenschapper is en blijft gewend een artikel zonder kosten via de bibliotheek te lezen. Daar gaat de rekening naar toe.

Sharen versus scoren

De wetenschappelijke wereld is ervan overtuigd dat wetenschappelijke kennis gedeeld moet kunnen worden, zonder barrières. Maar tegelijkertijd houdt zij de bestaande situatie in stand. Om wetenschappelijk te ‘scoren’ is het belangrijk erkenning te krijgen voor het wetenschappelijk onderzoek. En publiceren in gerenommeerde tijdschriften is de geijkte manier om die erkenning te krijgen.

Erkenning van onderzoek

Om uit de impasse te komen zal dus het onderzoek en de publicatie daarvan moeten worden gewaardeerd, los van waar het gepubliceerd wordt. Er zal gezocht moeten worden naar andere manieren van erkenning en stakeholders als universiteiten moeten die ook accepteren.

Verenigingen?

Commerciële uitgevers publiceren de bulk van de wetenschappelijke artikelen. De impact van deze artikelen is 1 dat wil zeggen dat de kwaliteit van deze artikelen niet hoger of lager scoort dan het gemiddelde. Verenigingen (society’s) publiceren over het algemeen de beste artikelen, met een impact groter dan 1. Wellicht kunnen zij een grotere rol spelen in het ontwikkelen van een nieuwe manier van ‘erkennen’. Hun inkomsten dienen enkel en alleen tot de instandhouding van de vereniging. Er zal wel een oplossing moeten komen voor de investeringen die nodig zijn voor het ontsluiten van informatie via online toegang. De investeringsruimte van verenigingen schiet daarin tekort.


Leave a comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *